Пятница, 16.11.2018, 10:57
Приветствую Вас Гость | RSS
Главная | Үйэтитии үлэтэ салҕанар | Регистрация | Вход
Меню сайта
Вход на сайт
Поиск
Календарь
«  Ноябрь 2018  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930
Архив записей
Наш опрос
Оцените мой сайт
Всего ответов: 41
Друзья сайта
  • Официальный блог
  • Сообщество uCoz
  • FAQ по системе
  • Инструкции для uCoz
  • Статистика

    Онлайн всего: 1
    Гостей: 1
    Пользователей: 0
    Хампинская средняя общеобразовательная школа имени С.Ф. Г...

    Үйэтитии үлэтэ салҕанар...

        Киһи барахсан дьылҕата араас. Бэйэ-бэйэтигэр маарыннаһар да,  маарыннаспат да өрүттэрдээх, уратылардаах буолар. Мин билигин кэпсиэхтээх киһим дьылҕата эмиэ оннук дьиктилээх, уратылаах дии саныыбын...

        Ульяна Спиридоновна Николаева(Павлова) – И.И.Николаев аатынан Доҕордоһуу музейын үлэьитэ. Бу музейы 1982 сыллаахха төрүттээбит киһинэн Саха АССР үтүөлээх учуутала, РФ үөрэҕириитин туйгуна И.И.Николаев буолар.  Ульяна Спиридоновна  Горнай улууһун Маҥаны нэһилиэгиттэн төрүттээх. Кини Иван Иннокентьевич кэргэнэ...

        2012 с. миигин саас да ылла, сылааргыыр да буоллум, кыайдаххына эн эрэ кыайыац  диэн, оскуола директорыгар В.Д.Семеноваҕа сайабылыанньа суруйан,  Ульяна Спиридоновнаны бэйэтин оннугар музей үлэһитинэн  ыллаттарар.  Иккиэн бииргэ сылдьан үлэлииллэр. Онтон Иван Иннокентьевич 2013 сыллаахха ыарахан ыарыыттан суох буолар.

        Ульяна Спиридоновна Иван Иннокентьевич эрэлин сиргэ-буорга тэпсибэт туһуттан, күүстээх санаатын ылынан, кини үтүө баҕатын толорорго, сырдык ыратын олоххо киллэрэргэ, ситэрбэтэҕин ситэрэргэ диэн кытаанах соругу туруорунар.  Дьэ уонна түүн-күнүс диэбэккэ сыралаах үлэтэ саҕаланар. Музейы саҥалыы тыынныыр туһуттан, элбэхтик кэлэн-баран, сүүрэн-көтөн, кэпсэтэн-ипсэтэн үп-харчы боппуруоһун быһааттаран, тутуу матырыйаалын булунар. Манна күүс-көмө, өйөбүл буолбут улуус баһылыгар С.Н.Винокуровка, нэһилиэгин баһылыгар И.И.Евсеевка, оскуолатын директорыгар В.Д.Семеноваҕа махтала муҥура суох.

         Бастаан музей истиэнэлэрин эпсиэйдэтэр, биир зал муостатын маһын уларыттарада. Сэттэ  экспозиционнай залы саҥалыы оцордо: «Музей - олох историятын биһигэ», «Мин дойдубар доҕордоһуу былааҕа күөрэйдин!», «С.Ф.Гоголев- бөдөҥ политическай, государственнай үлэһит», «Улуу Кыайыыны уруйдуубут», «Арыылаах нэһилиэгин историята», «Орто Бүлүү сопхуоһа», «И.И.Николаев- музейы төрүттээччи, тэрийээччи».

         Музей оҕону, ыччаты патриотическай тыыцца, киһилии киһи буолан иитиллэн  тахсалларыгар көмөлөһүүгэ эргийэр киин буолла. Ол курдук, оскуола иитэр-үөрэтэр үлэтэ музейы кытта ыкса сибээстээхтик үлэлиир. Директоры иитэр үлэҕэ солбуйааччы А.А.Гоголева үлэтин былаанын Ульяна Спиридоновналыын сүбэлэһэн оҥорор. Манна темаларынан экскурсиялар, музейнай уруоктар, кылаас чаастара, төгүрүк остуоллар, семинардар, научнай - практическай конференциялар ыытыллаллар. Оголорбут улууска баран бастаан кэлэлэр. Чулуу дьоммутугар Советскай Союз Геройдара Н.А.Кондаковка, Н.С.Степановка, бөдөҥ государственнай, политическай үлэһит С.Ф.Гоголевка, ССРС народнай учуутала М.А.Алексеевка  анаан нэдиэлэлэргэ, декадаларга  аһаҕас уруоктар, холбоһуктаах көрүүлэр, кылаас чаастара, көрсүһүүлэр, научнай ааҕыылар тэриллэллэр. Кылаас салайааччыларын көҕүлээһиннэринэн, үөрэнээччи көхтөөх кыттыыны ылар. Хас биирдии тэрээһин отчуоттанар, сөптөөх ырытыыны оҥоһуллан түмүктэнэр,  саҥа сорук ылыллан, үлэ салгыы сайдар хайысхата торумнанар.  Чинчийэр үлэ салганар. Ол курдук, Улуу Кыайыы 70 сылын көрсө оголор бэйэлэрин хос эьээлэрин бойубуой сырыыларын, хос эбээлэрин сыралаах үлэлэрин чинчийэн, үөрэнээччилэр улуустааҕы «Инникигэ хардыы» научнай-практическай конференцияларыгар ситиһиилээхтик кыттыбыт дакылааттарын (кылаас салайааччы А.А.Попова) музейга биэрбиттэрэ, кунду экспонат быһыытынан көстүүлээх миэстэҕэ хараллан сыталлар.  

        Бырабыыталыстыба отчуотугар сылдьар бөлөх салайааччытынан сылдьыбыт урукку үөрэх миниистэрэ А.Владимиров  музей үлэтин-хамнаһын икки сыл субуруччу(2012, 2013сс) сылдьан билсиһэн баран: «Ульяна Спиридоновна, чахчы да үлэ-хамнас барар эбит. Көрдөһүүгүн толоруогум»,-диир уонна илии тутуһан тахсан барар. Биир нэдиэлэ буолан баран, миниистир эппит тылын толорон, музейга анаан интерактивнай дуоска ыытар. Музей оҕону-ыччаты киһилии киһи  быһыытынан, патриотическай тыыцца иитиигэ эргийэр киин буолла. Советскай Союз Геройа Н.А.Кондаков огдообото Нина Иннокентьевна Геройдар сквердара арыллыытыгар кэлэ сылдьан (2016с.), музейы анаан керен-истэн баран, дэлэгэ да мустубут дьон ортотугар маннык этиэ дуо: «Ульяна Спиридоновна, эйигин Иван Иннокентьевич бэйэтин үлэтин салгаттараары, аатын ааттаттараары ыҥырбыт киһитэ эбиккин. Наһаа үлэһит эбиккин, кытаат, салгыы ити курдук үлэлээн ис. Музей туспа уһаайбалаах, ус корпустаах: 2 корпус, өбүгэ ологун-дьаьагын көрдөрөр экспонаттаан

    Х саха балаҕана.  2000-тан тахса экспонаттаах, 13 разделлаах экспозиционнай заллаах, музей уһаайбатын ис-тас өттунэн араас отонноох талахтар(моонньоҕон, хаптаҕас, дөлүһүөн), мастар(хатыҥ, үөт, харыйа о.д.а.) олордуллубуттара үүнэн силигилии тураллар. 2016 сылга тимир олбуорданна.

       Музейга үөрэнээччилэр, олохтоохтор сылдьалларын таһынан, атын улуустартан араас  делегациялар көрөн-истэн бараллар. Уонна хайаан да, көрбүт эрэ барыта киэҥ да историялаах сир, чулуу да дьонноох дойду, баай да матырыйааллаах музей диэн сөҕөн-махтайан, анал сурунаалга санааларын суруйан хааллараллар, махтанан бараллар...

        Ульяна Спиридоновна аны да былаана элбэх: мунньуллубут матырыйаалы электроннай варианынан үйэтитии, теманан наардааһын, картотекатын оҥоруу.  Маны таһынан Иван Иннокентьевиһы аатын үйэтитэр соруктан, туруорсан, онуоха нэһилиэк баьылыга И.И.Евсеев, депутаттар өйөөннөр, тэрийбит музейыгар аата иҥэрилиннэ. Кини олоҕун, үлэтин сырдатар туһуттан кинигэ бэчээттии сатыы сылдьар. Чахчы да, тапталлаах учууталын, кэргэнин аатын үйэтитэргэ, үлэтин салҕыырга, ситэрбэтэҕин ситэрэргэ  билиҥҥи кэм кыһалҕатыгар хаайтарбакка, бэйэтин сатабылынан, мындыр өйүнэн бүтүн Орто Бүлүү баай историятын үйэтитиигэ  салгыы үлэлии-хамсыы сылдьар киһибитигэр, саатар махтал тылбын этэн санаатын, сүргэтин көтөҕүүм диэн суруйдум. Аны да эн үлэҥ үтүө түмүктээх, үрдүктэн үрдүк ситиһиилээх буолуохтун!  

     

     

                                                                Р.Н.Евсеева-Дьуөгэ

    Хампа с.

         

      

    Сделать бесплатный сайт с uCozCopyright MyCorp © 2018